Page 26-27 - Eko Med Plus 31

Basic HTML Version

®
26
®
27
A ovo je istorija
Pančevo je staro naselje. Prvi zapis o
Bansifu, trgovačkom gradu, potiče iz 1153.
godine od arapskog geografa Idrizija. Na
istorijskim kartama iz 15. veka spominje
se Pančal. Posle dolaska Austrijanaca 1716.
godine korišćen je naziv Pančova. Posle
1918. godine grad dobija današnje ime.
Krajemnovembra 1918. godine Pančevo
i Vojvodina postaju deo Kraljevine Srbije,
odnosno novostvorene Kraljevine SHS.
Posle uvođenja monarhističke diktature
6. januara 1929. godine, Pančevo i Zemun
ulaze u sastav Uprave grada Beograda, a
država dobija novo ime – Kraljevina Ju-
goslavija. Posle završetka Drugog svetskog
rata Pančevo više nije u sastavu Beograda,
već teritorijalno pripada AP Vojvodini.
Pančevo je posle završetka Drugog svet-
skog rata doživelo najveći ekonomski
razvoj u svojoj istoriji. Izgrađena je snažna
hemijska industrija. Razvitak grada zau-
stavljen je 1991. godine, kada je došlo do
raspada zemlje i građanskog rata. U bom-
bardovanju NATO snaga 1999. godine
pančevačka industrija je teško stradala.
Sadašnja delatnost i organizacija Zavoda
definisani su Zakonom o zdravstvenoj
zaštiti iz 2005. godine.
Međutim, briga o zdravlju stanovnika
ovog kraja kroz poslove i zadatke koje je
sprovodila ovakva institucija, prilagođa-
vajući se vremenu i potrebama građana,
datira skoro tri veka.
Pošto se Pančevo nalazilo na važnom
putu Beograd–Temišvar, vrlo rano, 1726.
godine dobilo je Kontumac (karantin),
ključnu ustanovu sanitetskog kordona.
Ovo je svakako prva zdravstvena ustano-
va preventivnog tipa, a i uopšte, u našem
gradu. U Kontumacu je vršena stroga
zdravstvena kontrola svih onih koji su iz
Turske ulazili u Austriju. Bila je obavezna
i procedura čišćenja i dezinfekcije odeće,
prtljaga, pisama i metalnog novca. Znamo
da je korišćen dim za dezinfekciju pisama,
a sirće za dezinfekciju metalnog novca. I
stoka, koja je uvožena u Austriju, morala
je da prođe proceduru čišćenja, prolaskom
kroz kanal pun vode.
U našoj zemlji, prve ustanove ovog tipa
(pod nazivom sanitarno-epidemiološke
stanice i higijenski zavodi) počele su da
se pojavljuju dvadesetih godina prošloga
veka. Po završetku Prvog svetskog rata
higijensko-epidemiološka situacija u našoj
državi bila je veoma loša. Opustošena i
razorena zemlja, brojne epidemije akutnih
zaraznih bolesti, prisustvo endemskih
bolesti, neobrazovano i siromašno sta-
novništvo, mali broj lekara i drugog me-
dicinskog osoblja i loše organizovana
zdravstvena služba, predstavljali su veliki
Zgrada u izgradnji
Akcija u zajednici, prim. dr Radmila Jovanović
izazov za novostvorenu državu Kraljevinu
Srba, Hrvata i Slovenaca. U to vreme hi-
gijensko-epidemiološka služba bila je u
rukama okružnih, sreskih i gradskih fizi-
kusa.
Ako nabrojimo sve ono što je pančevač-
ki gradski fizikus u to vreme obavljao, vi-
dećemo da je on, u stvari, obavljao poslove
koji u današnje vreme pripadaju zavodima
za javno zdravlje, sanitarnoj i veterinarskoj
inspekciji. On je, pored lečenja bolesnika,
imao dužnost da vodi računa o higijensko-
epidemiološkoj situaciji u gradu, kontro-
lisao je rad gradskog hirurga i gradskih
babica, rad građanske bolnice, civilnih
apoteka, civilnog zdravstvenog osoblja
(privatnih lekara, hirurga, vidara, ranara i
babica), veterinara, mrtvozoraca i berbera.
Sprovodio je i kontrolisao vakcinaciju
protiv velikih boginja. Posebnu ulogu
imao je u slučaju pojave neke epidemije.
Kontrolisao je bunare za vodu, mesare i
berbernice, trgovačke radnje koje su pro-
davale razne hemijske preparate (često
neovlašćeno i lekove), grobarsku službu.
Da bi se stanje popravilo, bilo je potreb-
no reorganizovati zdravstvenu službu. Već
tokom 1919. godine formirana je Stalna
epidemijska komisija. Komisija je bila
stručni savetodavni organ Ministarstva
narodnog zdravlja i socijalne politike Kra-
ljevine SHS u Beogradu. U isto vreme, pri
ovom Ministarstvu, oformljeno je i Higi-
jensko odeljenje. Predsednik Stalne epi-
demijske komisije bio je prof. dr Milan
Jovanović Batut (1847–1940), a načelnik
Odeljenja za higijenu prof. dr Andrija
Štampar (1888–1958). Oni su bili glavni
inicijatori osnivanja preventivnih zdrav-
stvenih ustanova: higijenskih zavoda, škola
narodnog zdravlja, domova narodnog
zdravlja, zdravstvenih, bakterioloških i
antirabičnih stanica, školskih poliklinika,
dispanzera za dojenčad, antituberkuloznih
dispanzera, kožnoveneričnih dispanzera
i dispanzera za suzbijanje trahoma.
U našem gradu, u periodu posle Prvog
svetskog rata, prve zdravstvene ustanove
preventivnog tipa osnovane su krajem
druge decenije 20. veka. Jedan događaj je
svakako doneo promene u pančevačkoj
preventivnoj zdravstvenoj službi. Beograd-
ska, zemunska i pančevačka opština su,
posle 6. januara 1929. godine, postale
jedna administrativna celina, Uprava
grada Beograda. Tako je higijensko-epide-
miološka služba u našem gradu prešla u
nadležnost Higijenskog zavoda u Beogra-
du. Razume se da je pančevački gradski
fizikat, pod patronatom ovog zavoda,
nastavio da obavlja svoj deo posla.
Po završetku rata, tokom 1945. godine,
počelo se sa osnivanjem sanitarno-epide-
mioloških stanica i sanitarno-epidemio-
loških zavoda. I u Pančevu je otvorena
Okružna sanitarno-epidemiološka stanica.
Ove ustanove su kasnije preimenovane u
higijenske zavode, zatim u zavode za
zdravstvenu zaštitu, pa u zavode za zaštitu
zdravlja i na kraju, 2007. godine, u zavode
za javno zdravlje. No, bez obzira na nazive,
osnovna delatnost ovih zdravstvenih
ustanova uvek je bila zaštita narodnog
zdravlja. Možda bi zbog toga, danas,
zavodi za javno zdravlje trebalo da nose
naziv – zavodi za narodno zdravlje.
Pogled u budućnost
Prošlo je više od devedeset pet godina
od osnivanja prvih sanitarno-epidemio-
loških i higijenskih zavoda u našoj zemlji
i u proteklomperiodu, zahvaljujući novim
medicinskim saznanjima i sveukupnom
naučnom i tehnološkom napretku kod
nas i u svetu, došlo je do velikog proširenja
delokruga njihovog rada. Sada dominira-
ju drugačiji društveni okviri, drugačije
bolesti su pretnja čovečanstvu, drugi su
faktori koji zagađuju životnu sredinu i
posredno narušavaju zdravlje ljudi.
Od 1991. godine Zavod za javno zdra-
vlje Pančevo postoji kao samostalna
zdravstvena ustanova.
Danas je Zavod za javno zdravlje
Pančevo moderna zdravstvena ustanova
preventivne delatnosti, razvijena shodno
vremenu i uslovima u kojima postoji.
Zavod je ustanova koja
svojimmultidisciplinar-
nim i multisektorskim
pristupom sprovodi
akcije u zajednici, radi
na promociji zdravlja,
af irmaci j i zdravih
stilova života, razvoju
zdravog okruženja, iska-
zujući svoju stručnost i
profesionalnost u odgo-
voru na aktuelne
izazove i javnozdrav-
stvene probleme na
teritoriji Južnobanat-
skog okruga, sa oko
300.000 stanovnika.
Istovremeno obezbeđu-
je primenu i praćenje
sprovođenja Strategije
„Novog javnog zdravlja”
kao osnovne politike
zdravstvene zaštite u
Republici Srbiji.
Zavod je smešten na
prvom spratu internog bloka Opšte
bolnice Pančevo, i koristi površinu od oko
1000m2, koja nije dovoljna za obavljanje
svih poslova i zadataka koje Zavod obavlja.
Zato smo 2008. godine započeli izgrad-
nju nove zgrade Zavoda, čiji se završetak
očekuje u najskorije vreme.
Za obavljanje svoje delatnosti koristimo
savremenu dostupnu opremu koja se
redovno servisira i etalonira.
Zdravstveni radnici i saradnici u našoj
ustanovi, njih oko 95, od kojih su 15
doktori specijalisti socijalne medicine,
zdravstvenog vaspitanja, epidemiologije,
higijene i mikrobiologije, kontinuirano
rade na promociji zdravlja kroz edukativ-
ne radionice, akcije u zajednici, medijske
promocije i druge vidove zdravstveno-
Otvaranje izložbe za Dan životne sredine PR zavoda
Mirjana Ostojin, pomoćnik direktora
ZAVOD ZA JAVNO ZDRAVLJE
PANČEVO
ZAVOD ZA JAVNO ZDRAVLJE
PANČEVO